جستجو در:
| فوتبال به دلیل پیوند پایدار با هویتهای فردی و جمعی، تداوم تاریخی و انتقال بیننسلی خاطرات، ارزشها و شیوههای هواداری، میتواند در کنار دیگر ورزشهای ایرانی، بخشی از میراث فرهنگی، در قالب میراث ورزشی، تلقی شود. از این منظر، میراث ورزشی ایران را میتوان به دو گونه کلی تقسیم کرد: میراث ورزشی کهن، شامل ورزشهایی چون کشتی و چوگان، و میراث ورزشی متأخر، شامل ورزشهایی چون فوتبال که با وجود خاستگاه غیربومی، در فرایند ورود، گسترش و پذیرش اجتماعی، ویژگیهای فرهنگی و هویتی بومی یافتهاند. یکی از مهمترین ابعاد میراث فرهنگی فوتبال در جوامع مدرن، فرهنگ هواداری است که در پی گسترش این ورزش، به عرصهای برای بازنمایی هویتهای جمعی، تعلقات اجتماعی و مناسبات قدرت تبدیل شده است. تاریخ فوتبال معاصر ایران را میتوان با توجه به تحولات سیاسی و اجتماعی، به دو دوره کلی پیش و پس از انقلاب ۱۳۵۷ تقسیم کرد. در این میان، رویکرد انسانشناختی به تاریخ ورزش، افزون بر بازشناسی فرایندهای شکلگیری و تحول فرهنگ ورزشی، امکان بررسی انتقادی مناسبات قدرت، تعارضهای اجتماعی و شیوههای کنشگری هواداران را فراهم میسازد. پژوهش حاضر با تمرکز بر فوتبال ایران در فاصله سالهای ۱۳۳۹ تا ۱۳۵۷، به بررسی چگونگی شکلگیری و تحول تعارض میان فرهنگ هواداری و مدیریت فوتبال میپردازد؛ تعارضی که در برخی موقعیتها به اعتراضهای جمعی، خشونت و کنشهای وندالیستی انجامیده است. بدین منظور، دوره مورد مطالعه به سه مقطع تاریخی ۱۳۳۹–۱۳۴۶، ۱۳۴۶–۱۳۵۱ و ۱۳۵۱–۱۳۵۷ تقسیم شده و با بهرهگیری از دادههای میدانی، منابع تاریخی و اسناد مکتوب، زمینههای اجتماعی و فرهنگی ظهور و تحول این تعارضها بررسی میشود. یافتههای پژوهش نشان میدهد که تعارض میان فرهنگ هواداری و مدیریت فوتبال صرفاً پیامد رقابتهای ورزشی نبوده است، بلکه در پیوند با سیاسیشدن مدیریت ورزش، شکلگیری و بازتولید تصورات مربوط به تبعیض در میان هواداران و دگرگونی مناسبات قدرت در فوتبال ایران پدید آمد. بااینحال، استمرار ارزشهای جوانمردی، هنجارهای اخلاقی و سنتهای فرهنگی هواداری در بسیاری از موقعیتها از گسترش خشونت و کنشهای وندالیستی جلوگیری میکرد. از این منظر، فرهنگ هواداری فوتبال را میتوان بخشی از میراث فرهنگی ناملموس ورزش در ایران دانست که در بستر تعامل و تعارض میان نهادهای رسمی و کنشگران اجتماعی شکل گرفته و تحول یافته است. |
| بازنشر اطلاعات | |
|
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |